İnme Nedir ve Tedavideki Süreçler Nasıl İşler
post-img

İnme (Felç) beyin kanlanmasının aniden kesilmesi (iskemi=kanlanma bozukluğu) halinde veya bir beyin damarlarından birinin aniden patlamasıyla çevre doku içine kanın (kanamalı inme) yayılarak beyin dokusuna ve hücrelere zarar verme halidir. Bu tanıma göre 2 tip inmeden bahsedilir.

Tıkayıcı Tipte İnmeler: Beyin damarlarından birinin veya bir kaçının aynı anda tıkanması ile ortaya çıkan tablodur.

Kanayıcı Tipte İnmeler: Beyin damarlarından herhangi birinin yırtılması ile açığa çıkan kanama aniden gelişmeleri nedeniyle kanamalı inme olarak adlandırılırlar.

İnmeye ait belirtileri saptamak ve tanımak çok kolaydır; ani bilinç kaybı veya güçsüzlük (özellikle vücudun bir tarafında tutmama), konuşma veya konuşulanları anlama zorluğu, ani yürüme güçlüğü, baş dönmesi, veya dengede durma zorluğu, koordinasyon ve çevreyle ilişki kurma zorluğudur. Beyin hücreleri yeterli oksijen ve gerekli besin maddelerini (mineraller ve karbonhidratları) alamama nedeniyle hızlı bir şekilde ölmeye başlarlar yada ortama kan karışması nedeniyle yırtılma ve kopmalara bağlı olarak aniden ölürler. Hasara uğrayan hücrelerin bazıları birkaç saat içinde dengeye gelmeye çalışırlar. Zamanında yapılan uygun tedaviyle bu hücreler korunabilirler.

Teşhis Yöntemleri: İnme birçok tetkik yöntemiyle teşhis edilebilir. Kısa bir nörolojik muayene, kan testleri, Bilgisayarlı Beyin Tomografileri(BBT), Magnetik Resonans Imaging(MRI) çekimi, Doppler Ultrasound ve anjiyografi gibi yöntemler ile teşhis konulabilir .

Etiyolojik Faktörler (Sebepleri): İnme bazen ailevi yatkınlık gösterir. Aile üyelerinden birinde genetik bir yatkınlık olabileceği gibi yaşam tarzı da inme gelişmesine neden olabilir. İnme için en büyük risk faktörleri Hipertansiyon(HT), Kalp Hastalıkları, Şeker Hastalığı ve Sigara Kullanmadır. Diğer ağır risk faktörleri içinde alkol kullanımı ve bağımlılığı, yüksek kan kolesterol düzeyleri, uyuşturucu ilaç kullanımı ve genetik veya konjenital bozukluklar sayılabilir. İnme için bazı nadir risk faktörleri içinde sadece kadınlar ön planda sayılmaktadır. Bunlardan öncelikli olay gebeliktir, ölü doğum ve menopozdur.

Tedavi Seçenekleri

Genellikle ortada üç tedavi dönemi söz konusudur:

Koruyucu Tedavi Yaklaşımları: Koruyucu tedavide üzerinde durulan en önemli faktörler sigara, uyuşturucu, alkol ve diğer risk oluşturucu ilaç bağımlılığı gibi nedenlerin ortadan kaldırılması. Bu faktörler yanında beslenme şeklinin düzenlenmesi en önemli koruyucu tedavi yöntemlerinin başında gelmektedir. Özellikle yağ tüketimi, besin programlarının düzenlenmesi diyet bölümümüzde önerildiği şekilde ciddiye alınmalı ve uygulanmalıdır. Doğal besin maddelerinin tercih edilmesi ve kan kolesterol düzeylerinin yükselmesine neden olacak diyet programlarından uzak durulması önerilmektedir. Oral kontraseptif dediğimiz doğum kontrol haplarından uzak durulmalı. Hipertansif hastalar özellikle düzenli doktor kontrolünden geçmeliler ve hipertansiyona neden olan risk faktörlerinden uzak durarak kan basınçlarının uygun tedaviler vasıtasıyla kontrol altından tutulmalıdır. Rastgele ilaç kullanımlarından sakınılması da ayrıca önemli bir sorundur. Kan sulandırıcı etkileri olduğu inancıyla da rastgele aspirin ve benzeri ilaçların sürekli kullanılması da kanayıcı tipteki inmelerde önemli bir sorundur. Bu tür olgular düzenli hekim kontrolünde olmalıdırlar.

Acil Tedavi Yaklaşımları: Acil tedavi yaklaşımında asıl problem bu tür olguların zamanında tanınması, zamanında hastaneye ulaştırılması, olayın yeni bir olay olup olmadığının erkenden anlaşılması gibi durumlardır. Şayet olgular daha önce bu tür bir rahatsızlık geçirmiş ve mevcut durumundan daha farklı bir klinik özellik göstermeye başladıysa tekrar acil servise müracaat etmelidir. Bu durumda acil hastaneye ulaşım için en uygun yol 112 Hızır Acil servisinden yardım istemektir. Bu durumda olgudaki yeni oluşan şikayetlerin hekime doğru bir şekilde aktarılmasıdır. Bunu takiben hekim gerekli önlemleri alarak hayati tehlikeden korumak için uygun müdahelede bulunacaktır. Uygun şekilde hastane ortamına ulaştırılan olgular gerekli tedavilerin sürdürülmesi için Stroke (inme) Ünitelerinde tıbbi tedaviye alınırılar. Bu süreç genellikle olguların hayati tehlikeyi atlatmasına kadar sürer, bazen bu süreç 3-4 haftayı bulabilir. Olguların ev ortamında yada yataklı rehabilitasyon merkezlerine transportunun sağlanmasıyla tedavinin geleceği planlanır. Bu dönemde inmeye neden olan faktörlerin saptanması için gerekli incelemeler uzmanlar tarafından yapılır. Örneğin: Bilgisayarlı Beyin Tomografisi, MR incelemeleri, Anjiografik incelemeler, Renkli Doppler Ultrasonografi vs ile gerekli incelemeler yapılarak ek tedavi seçenekleri de gözden geçirilir.

Rehabilitasyon Yöntemleri: İnmeyi takiben acil tedavi; ve inme sonrası rehabilitasyon yaklaşımları ülkeden ülkeye değiştiği gibi, hekimden hekime de farklılıklar gösterir. Yüz yıllardan beri inme sonrası oluşan motor kayıpların (felçlerin) tedavi edilemeyeceği kanısı nedeniyle bu inanışı kırmak zordur. Bugün için bile bu nedenle hastalara tedavi amaçlı ne yapılırsa yapılsın herhangi bir neticenin alınmasının mümkün olmadığı yönündedir. Halbuki ilgili dal uzmanları gelişmekte olan teknikleri alıcı gözle inceleseler ve nörolojik rehabilitasyona gerekli ağırlığı verseler tedavilerindeki hastalarına daha çok faydalı olabileceklerdir.

İnmeden koruyan tedaviler genellikle risk faktörlerinin ortadan kaldırılmasına dönüktür. Akut (ani) inme tedavileri ise olay geliştiği anda olayı durdurmaya dönüktür. Kanamayı durdurmak veya tıkanan damarı açmaya çalışmak gibi. İnme sonrası geç dönemde ise rehabilitasyon programları sayesinde kaybedilen fonksiyonların üstesinden gelinmeye çalışılması şeklinde sürdürülmektedir. İlaç tedavisi en yaygın inme tedavi seçeneğidir. İnmeden korunmak için sebebe dönük veya inme anında kafa için basıncını azaltmaya dönük veya damar tamiri yada bir vasküler malformasyonu çıkarmak için cerrahi girişimler yapılabilir.

Bu güne kadar inme sonrası rehabilitasyon için Fizik Tedaviden bahsedilirdi. Halbuki Fizik Tedavi ajanları ağrı tedavisi amaçlı uygulanan yöntemlerdir. Fizik tedavi ajanları Rehabilitasyon amaçlı kullanılamazlar. Rehabilitasyon ayrı bir konsepttir. Rehabilitasyonda amaç kaybedilen fonksiyonların yeniden geri kazandırılması yanında geriye kalmış kısmi sekellerle birlikte günlük yaşamsal aktiviteleri yürütmenin olguya öğretilmesidir. Halk arasında da yanlış olarak kullanılan fizik tedavi görmek deyimi yerine rehabilitasyon görmek deyiminin kullanılması daha doğrudur.

Rehabilitasyonun önemli metodlarından biri; Occupational Terapidir (OT) yani el becerisi ve meşguliyete dönük terapidir. OT içerisinde egzersizler ve inme geçiren hastaya hergün başkası yardımıyla günlük işlevlerini ve aktivitelerini (yemek yemek, içmek ve yutmak, giyinmek, banyo yapma, yemek yapma, okuma, yazma ve tuvalet ihtiyacını giderme) yeniden öğretilmesi şeklindedir.

Konuşma terapileri ise düşünme veya cognitif fonksiyon bozukluğu olmayan fakat konuşmada, kelimeleri yazmada veya konuşmayı biçimlendirmede sorunu olan olgularda uygulanmaktadır.

Fizyoterapi veya Bobath/Voita/Manuel Terapi Teknikleri: Bu yöntemler bire bir fizyoterapistlerce hastaya uygulanan yöntemler olup en sık kullanılan konvansiyonel rehabilitasyon yöntemleridir.

Nörolojik Rehabilitasyon

Mentamove: Yukarıda bahsedilen rehabilitasyon modaliteleri konvansiyonel (alışılagelen) yöntemlerdir. Bu yöntemler içinde olgu mevcut nörolojik defisitleri ile yaşamaya alıştırılmaya çalışılmaktadır. İnmeden sonraki hayatını buna rağmen sakatlığa uğramış tarafını taşıyarak sürdürmelidir. Örneğin yemeğini yemeyi, suyunu içmeyi, tuvalet ve banyo gibi temel ihtiyaçlarını sağlam tarafını kullanarak yapmaya alıştırılmaktadır. Diğer taraftan konuşma kaybı olan olguların tedavisinde de olgunun düşünmeyi bilmesi ve kognitif fonksiyonlarının sağlam olması bekleniyor. Sakatlığa uğramış uzuv üzerinde yapılan manipulasyon (uygulamalarda) bu yöntemlerden öteye giden bir metod yoktur. Bazı ilaç uygulamaları(BOTOX) spastikliği gidermeye dönük veya ağrılı tabloyu azaltmaya dönük olarak da uygulanabilmektedir. Mentamove burada devreye girerek olguya ilave bir motor güç katarak tedavinin kolaylaşmasını sağlamaktadır. Mentamove’un hedefi direkt olarak sakatlığa uğrayan uzvun beyin tarafından yeniden kullanılmasını sağlamaktır. Tüm gücünü beyinin düşünme yeteneğinden alarak faydayı da yine beyin üzerine sağlamaktadır. Uygun protokolde çalışan olgu kaybedilen fonksiyonlarını yeniden öğrenmeyi başarmaktadır. Bu fonksiyonlar içinde ön planda düşünmeyi geliştirme, dikkat toplama, konsantrasyon yeteneklerini geliştirerek, kognitif fonksiyonların da düzene girmesi, ilgili uzuvda gerçek motor hareketin yeniden başlatılması ve sürdürülmesi, etkilenen uzuvdaki ağrı sorunu yanında spastikliğin tamamen kaybolması ve duyusal kusurun kapatılması mümkün olmaktadır. Konuşma, yazma, okuduğunu anlama, kendini ifade etme, tuvalet, banyo, yemek yeme, yutma güçlüğü, içme gibi bireysel ihtiyaçları bizzat tek başına yapma olanağı sağlayan ve bu alanda büyük bir açığı kapatmaya dönük tedavi olanağı sunan, inme olgularına yeni yaklaşım tarzı sunan modern bir tedavi yöntemidir.

İnmede Prognoz Nedir?

Kuşkusuz bütün bunların yanında inme bir beyin hastalığıdır ve tüm vücudu etkiler. İnmeden dolayı vücudun birçok bölgesi etkilenir, felçlerin yanında kognitif fonksiyon bozuklukları (kişilikle ve düşünme yeteneği ilgili fonksiyonlar), konuşma bozuklukları, duygulanım bozuklukları günlük yaşamsal problemler ve ağrı sorunlarıyla giden bir yaşam tablosu çizer.

Araştırmacılar ne yapıyor: Beyin kan akımının azalmaya başlamasıyla inme gerçekleşmeye başlar ve ardından hücre ölümleri dakikalar içinde yerleşir. Bu beyinhasarı toksik reaksiyonlar sayesinde ilerleme göstererek sağlam beyin bölgelerini de içine alarak giderek genişler. Araştırmacılar bu toksik reaksiyonların mekanizmaları üzerine çalışmalarını sürdürmektedirler ve ikincil beyin hasarından beyini korumaya çalışmaktadırlar. Bilim adamlarının amacı bu hasarı önleyici ilaçlar geliştirmektir. Araştırmacıların diğer üzerinde durdukları konu da ilaç tedavisinde vazodilatatör ilaçları kullanarak damar genişlemesini arttırmak ve hasarlı beyin dokusunda kan akımını arttırmaktır. Temel araştırmalar ise inmenin risk faktörlerine neden olan genetik araştırmalar üzerine yoğunlaşmışlardır. Bu araştırmalarda amaç gen terapisiyle sonuç alma olanaklarını saptamaktır. Hayvan araştırmalarının içeriği ise(hibernasyon) kış uykusudur. Dramatik olarak beyin kan akımının azalması kış uykusuna yatan hayvanlarda beyin hasarı olmadan saptanmıştır, bu nedenle belki de beyin hasarını bu sırlar açığa çıkınca önleme olanağı olacaktır. Diğer çalışmalar da ise hipotermi veya azaltılmış vücut ısısı metabolizma üzerinde yavaşlamaya neden olarak nöroprotektif etki ile beynin korunmasını sağlamaktadır. Bilim adamları beyinin kendi kendini yeniden tamir etmesini sağlayacak yöntemlerin geliştirilmesi üzerine de çalışmaktadırlar. Bazı yeni gelişmeler transcranial magnetik stimulasyonun (TMS) beyinin bazı bölgelerini harekete geçirebileceği umutları doğurmuştur. Muhtemelen bu olay beyinin plastisitesi sayesinde olmaktadır ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktadır. Fakat bu alandaki en son gelişmeler Mentamove "Brain Efficiency Training" Metodu sayesinde olmuştur. Bu metod sayesinde beynin sağlam bölgeleri yeniden aktive olmakta ve düşünce sayesinde yeni beyin organizasyonu oluşmaktadır. Bunun beynin plastisitesi (yeniden programlanabilme ve öğrenme yeteneği) olduğu fMRI (fonksiyonel Magnetic Resonance Imaging) tekniği sayesinde tarafımızdan gösterilebilmiştir.

Mentamove ile Tedavi Ettiğimiz İnme Vakalarına Ait Videolar

NAVİGASYON

NÖROLOJİK REHABİLİTASYON

BEYİN

PERİFERİK SİNİR

OMURİLİK

AĞRI/ENJEKSİYON UYGULAMA

CERRAHİ UYGULAMALAR

NÜKLEER TIP

DİĞER TEDAVİLER

  • Beyin, Omurilik, Sinir Ameliyatları

    Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı

    YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA AKGÜN

  • Anatomi & Nöroanatomi Uzmanı

    Anatomi & Nöroanatomi Uzmanı

    DR. ZEHRA AKGÜN

  • Beyin, Omurilik, Sinir Ameliyatları

    Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı

    DOÇ. DR. HAKAN KAYALI

  • Mikrocerrahi ile Bel ve Boyun Fıtıkları Ameliyatları

    Bel ve Boyun Fıtıkları

    YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA AKGÜN